januari 21, 2025

Nieuwe Kerkspleinvergroening

Advies aan: Gemeente

Datum: 21 Januari 2025

Contactpersoon: Hilde Prins hildeprins@hetnet.nl

Inleiding

In het kader van de uitvoering van het Groenbeleidsplan (spoor 1) wil de gemeente het Nieuwe Kerksplein vergroenen en tevens de levensduur van de bestaande bomen verlengen. Het is bovendien de wens van veel bewoners om meer groen op het plein te krijgen.
Het in 2024 opgestelde schetsontwerp van Sweco laat op zich goede mogelijkheden zien voor aanzienlijke vergroening van het plein. Ambtelijk wordt echter geconcludeerd dat door de geschetste plantvakken het multifunctioneel gebruik van het plein voor o.a. evenementen in het gedrang komt en dat een dergelijke inrichting niet strookt met het historisch karakter van het plein. Ook wordt erop gewezen dat bij ontgravingen archeologisch onderzoek nodig is.
De conclusie is dan ook: Het ruimtegebruik voor groen moet helaas  erminderen. Er moet een nieuw ontwerp voor het groener maken van het plein komen. Het Platform Groen is verzocht om ten behoeve van dit nieuwe ontwerp een advies te geven.

Beknopte analyse

Het platform mist in de toegezonden stukken een heldere beschrijving en analyse van de huidige situatie. Gezien het historische karakter van het plein achten wij dat wel nodig. Het plein maakt immers deel uit van het beschermde stadsgezicht. De inrichting van het plein bepaalt in sterke mate
het aanzicht van het 17e eeuwse kerkgebouw van Jacob van Campen (o.a. ook de ontwerper van het Paleis op de Dam en het Mauritshuis).

Het platform constateert het volgende:

  • Historisch karakter: Wij adviseren om via de afdeling erfgoed beelden op te zoeken van de historische inrichting van het plein; en deze, ter inspiratie, te gebruiken bij het nieuwe ontwerp.
    In de bijlage hebben we enkele direct beschikbare afbeeldingen opgenomen. Daaruit ontstaat het beeld dat het plein altijd in hoofdzaak verhard is geweest met bomen rond het plein. Tot in de jaren ’70 van de vorige eeuw werd er aan de pleinzijde niet geparkeerd.
  • Aanwezige boombeplanting: Volgens open data staan er op het plein 14 bomen die minimaal een leeftijd hebben van 55 jaar. Twee bomen van 105 jaar oud hebben de status monumentaal. Op twee na betreft het allemaal
    linden Tilia Platyphyllos. 8 bomen hebben een levensverwachting >15 jaar; bij de andere bomen is de levensverwachting geringer. Bij alle bomen achten wij een substantiële groeiplaatsverbetering noodzakelijk.
  • Knelpunten parkeren: Aan de noord- en oostzijde vindt parkeren tot pal naast bomen plaats wat een duurzame groeiplaatsverbetering in de weg  staat. Het vrijwel aaneengesloten ruimtegebruik door parkeren aan de noord-, oost- en westzijde belemmert het zicht op het historische plein.
  • Kwaliteit leefomgeving: Het besloten karakter van de pleinranden nodigt  bezoekers/wandelaars weinig uit om het verder tamelijk kale plein op te zoeken en om te ontmoeten cq verblijven.

Adviezen voor vergroening en een daarop aangepaste nieuwe inrichting

  • Houd het ontwerp eenvoudig zodat het historische beeld van het plein zo  goed mogelijk intact blijft.
  • Geef prioriteit aan de noodzakelijke groeiplaatsverbetering van bestaande bomen. Op sommige plekken zal daardoor het aantal parkeerplaatsen moeten verminderen.
  • Vergroot ook de open ruimte zonder parkeren op de hoeken zodat het historische plein vanuit omgeving beter zichtbaar en toegankelijk wordt.
  • Voorkom fysiek dat de nieuwe ruimte (rond de bomen en op de hoeken) wordt ingenomen door niet gewenst geparkeerde auto’s. Bedenk dat het plein wel bereikbaar blijft voor rolstoelgebruikers e.d.
  • Zorg bij de bomen op het plein (niet pal naast parkeerplaatsen) voor ruime boomspiegels die worden beplant met bloeiende vaste planten en lage struiken.
  • Onderzoek daarnaast de volgende mogelijkheden voor extra vergroening langs de randen van het plein:
    • Aanplant van enkele extra bomen als aanvulling op de bestaande bomenrijen langs de west-, zuid- en oostrand en op de hoek bij ‘In ’t Goede Uur’;
    • Aanplant van enkele leibomen of bomen 3e grootte met brede kruin nabij de kerk, bijv. ter weerszijden van de toren aan de westzijde en/of langs de zuidgevel;
    • Aanplant van lage struiken langs de kerk, zie de nevenstaande schets van Sweco.
  • Kies andere soorten als er extra bomen worden geplant i.h.k. van biodiversiteit. Kies historisch verantwoorde soorten zoals iep, kastanje, eik en haagbeuk. Brede kruin!
  • Kies in de boomspiegels/plantvakken voor enkele opvallend bloeiende inheemse struiken met historisch verantwoorde bloeiende vaste planten die aansluiten bij de seizoenbeleving en bloeiboog.
  • Plaats ook een aantal zitbanken op het plein bv type Canapé, model CA 2200. Plaatsing in combinatie met een Contructo 70 (Firma Grijssen) afvalbak. Zie HIOR.

Zo ontstaat een ruim plein met meer groen om hittestress te verminderen en mogelijkheden om regenwater goed af te voeren. Een plein met elementen die het verblijf veraangenamen en waar nog bijeenkomsten en markten gehouden kunnen worden.

Communicatie en participatie omgeving

Ook al gaat het hier niet om een integrale herinrichting adviseren wij toch om op basis van een nieuwe schets te communiceren met de omgeving en de bewoners en gebruikers goede mogelijkheden te bieden tot participatie over dit plan.

Vervolg

Het platform verzoekt om een nieuw concept ontwerp met beplantingsplan t.z.t. opnieuw met ons te bespreken.